Voor wat hoort wat?!

8656682733_08d30f43bc

Wanneer je als vluchteling in Nederland arriveert, heb je kennelijk niet alleen het recht om in een asielzoekerscentrum (of detentiecentrum) te verblijven ter afwachting van je verblijfstatus, maar wordt sinds enige tijd ook gepleit voor het recht om intussen vrijwilligerswerk te verrichten.

‘Ik heb er geen baat bij als mensen de hele dag door de ramen naar buiten zitten te kijken. Daar worden ze alleen maar depressief van. Je moet ze zo actief mogelijk maken, zodat ze weer krachtig worden en de volgende stap kunnen maken. In Nederland, of als ze terug moeten, in hun eigen land.“

Dit is de argumentatie van Jan Kees Goed, de directeur van Centraal Orgaan opvang Asielzoekers.

Ik heb geprobeerd om zijn argumentatie in mijn eigen situatie te plaatsen. Mijn moeder is begin jaren 90 als politieke vluchteling naar Nederland gekomen. Ze moest haar twee kinderen van 6 en 10 jaar achterlaten omdat de overheid het op haar had gemunt. Na jarenlange strijd voor mensenrechten zag ze voor haar gezin geen heil meer in haar herkomstland en besloot ze alles achter te laten en naar Nederland te vluchten. Als alleenstaande dertiger, met een bagage van 20 jaar lange politieke strijd met mishandelingen, ballingschap, gevangenissen, martelingen, verstoting…en het verlies van haar kinderen zat ze in een AZC in een godvergeten dorp, afgesloten van de rest van de samenleving. Afwachtend op een bericht van de IND over de voortgang van haar aanvraag.

Uiteraard had ze geld nodig, niet per se voor haarzelf maar voor haar twee kinderen en haar zorgbehoevende moeder die voor haar kinderen probeerde te zorgen. Destijds kreeg ze, als ik me goed herinner, een tientje per week. Daarvan moest ze haar eten –als ze patat, kippenpoot en appelmoes zat was – kleding, sigaretten mee kopen. Daarnaast ook regelmatig geld sturen naar haar kinderen die nog steeds in die erbarmelijke politieke klimaat aan het wachten waren op het moment dat ze werden herenigd met hun moeder.

Er behoeft geen diepgaande analyses om te beseffen dat ze niet bepaald gelukkig was, sterker nog, ze is nog nooit zo depressief geweest. Als ik foto’s van die tijd terugzie dan schrik ik nog steeds van haar verschijning. Net als mijn moeder zit een AZC vol met mensen die hun land hebben verlaten om terechte redenen en zitten in een zwart gat waarbij ze geen enkele uitzicht of inzicht hebben in hun toekomst (in Nederland).

Mijn moeder probeerde haar tijd te doden door in de keuken van het AZC te koken en de lokale boeren te helpen met hun dagelijkse bezigheden. Daar kreeg ze een paar guldens per dag voor, en soms ook helemaal niets, want het was gift en geen loon, vertelde ze. Maar goed, alle beetjes hielpen, want niet al het geld die ze per post naar ons stuurde kwam ook echt bij ons aan.

Uiteindelijk heeft ze drie jaar moeten wachten tot ze haar verblijfstatus kreeg en overgeplaatst kon worden naar een reguliere woning. Wat was het fijn geweest voor haar als ze voor haar inzet naast erkenning ook (legaal) geld zou krijgen.

We zijn nu 20 jaar verder en de regelgeving is flink aangescherpt. Gelukkig hoeven vluchtelingen niet meer maanden achter hun raam naar buiten te staren, in afwachting van hun aanvraag. Iedere vluchteling krijgt in beginsel binnen zes weken te horen of die mag blijven of niet. Die weken zijn bedoeld voor IND-verhoren, medische check-up, contact met advocaat enzovoorts. Dus de eerste zes weken wordt je, als het meezit, van hot naar her gestuurd om je aanvraag te regelen, bewijsvoering op orde te krijgen en tegelijkertijd tot rust te komen en alles te laten bezinken. Dit is slechts de ideale situatie. Enige plek voor vrijwilligerswerk zie ik dan ook niet zo gauw gebeuren.

Daarnaast zijn er ook allerlei strikte regels omtrent het vrijwilligerswerk bij asielzoekers die anders zijn dan voor de gewone Nederlander. Ook lijkt mij een groot verschil tussen vreemdelingen die regulier in afwachting zijn van hun verblijfsvergunning (bijv. in geval van gezinshereniging) dan vluchtelingen in asielzoekerscentra. Voor de eerste categorie zou dit zeker een optie kunnen zijn terwijl het voor de tweede groep een extra kwelling oplevert.

Waar het hier eigenlijk om gaat is de scheve houding die wij hebben ten opzichte van asielzoekers. Afgelopen tientallen jaren hebben we ons beleid omtrent asielzoekers drastisch verscherpt door het voor hen zo goed als onmogelijk te maken om überhaupt met succes asiel aan te vragen. Bewijsvoering hiervoor is overbodig.

De scheve verhouding uit zich verder in de uitzondering die we maken voor mensen met een sterk economische positie. Zakenlui kunnen zich zonder moeite in Nederland vestigen, sterker nog, we stimuleren en lobbyen hiervoor, terwijl een vreemdeling die uit Afghanistan is gevlucht gemakkelijk staatloos verklaard kan worden en met als gevolg, dakloos rondzwerft.

Zes weken regel is niet zozeer om te zorgen dat asielzoekers zo gauw mogelijk weten waar ze aan toe zijn, maar andersom. Het is er zodat wij weten waar wij aan toe zijn met de toestroom. We willen geen Mauro’s meer, want dat behoort zeer te doen. Zo geldt het ook als het gaat om het bieden van de mogelijkheid tot vrijwilligerswerk; wil je in dit land wonen, dan zorg je maar dat je je nuttig maakt, is de boodschap die we kennlijk al te graag willen uitdragen.

Ik denk dat er een slag valt te slaan als het gaat om humanisering van het asielbeleid, met andere woorden, afdwingbaar maken van sociaal economische rechten in Nederland. Dat behoren we niet te doen door hen de mogelijkheid te bieden om vrijwillig werk te verrichten onder het mom dat ze op die manier hun problemen even kunnen vergeten, maar door het garanderen van simpele sociale rechten zoals onderdak, voedsel, rechtshulp e.d.

Het zou Nederland nog meer sieren als we dit zelfs kunnen doortrekken naar “uitgeprocedeerde asielzoekers”, omdat we van mening zouden moeten zijn dat sociale grondrechten niet afhankelijk zijn van een IND beschikking, maar van de verantwoordelijkheid die we nemen voor onze medeburgers die zich in Nederland bewegen. Zeker wanneer we beseffen dat we ons geen zorgen hoeven te maken om de toestroom in Nederland nu de uitstroom een hoger percentage betreft. Financiële middelen zijn er, humane visie ontbreekt echter nog.

One thought on “Voor wat hoort wat?!

  1. Pingback: Waarom asielzoekers geen vrijwilligerswerk horen te doen | Roet In Het Eten

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s