DOORGESCHOTEN NATIONALISME?

In de afgelopen weken zijn in verschillende steden in Nederland hevige rellen uitgebroken tegen Koerdische verenigingen door Turks Nederlandse jongeren (1). Directe aanleiding was de dood van 26 Turkse soldaten na een aanval van de PKK op militaire posten (2). Daarop vervolgde de Turkse overheid de bombardementen in het Koerdisch gebied, gevolgd door een hevige aardbeving met een kracht van 7.2 waarbij honderden om het leven zijn gekomen (3) (4). De spanningen tussen Turken en Koerden is duidelijk te voelen in Nederland. Maar in Nederland is er meer aan de hand dan enkel een kwestie van eeuwenlange strijd voor autonomie van de Koerden die sinds oprichting van de Republiek Turkije door het nationalistische regime wordt onderdrukt. Het gaat in Nederland om jongeren die hier zijn geboren en getogen, maar zich verbonden voelen met Turkije dat ze zelfs in staat zijn om geweld te gebruiken namens Turkije. Hoe is dit mogelijk?

Met één been in het thuisland

Ik heb nu niet de ruimte om een uitgebreid historisch overzicht van de Koerdische strijd voor autonomie te schetsen. Wel bekend is dat de eerste Koerden en Turken naar Europa kwamen als gastarbeiders rond de jaren ‘60. Socioloog Jan Willem Duyvendak heeft in zijn boek “De staat en de straat” (5) een uiteenzetting gegeven van het beleid sinds de komst van de gastarbeiders in de jaren 60. Momenteel leven 388.967 Turken in Nederland, waarvan naar schatting 45.000 Turkse Koerden (6) (7). De aandacht voor Turkije kwam echter niet alleen mee met menige gastarbeiders en de daarop volgende grote stroom van volgmigranten in de jaren ’70. Ook de grote toestroom van politieke vluchtelingen (waaronder ook de Koerden in de jaren ´70 en ´80) naar Nederland vroeg om een verandering van overheidsbeleid richting `minderheden´. Echter, de overheid klemde zich nog steeds vast aan het idee van tijdelijk verblijf en voerde een beleid dat gericht was op beheersing van arbeidsmigratie en gezinshereniging door het stimuleren van de terugkeer (8). ´Integratie met behoud van eigen identiteit´ was daarom een lange tijd het uitgangspunt. Pas vanaf de jaren ´80 lieten we dit idee eindelijk los en richten we ons op het ´minderhedenbeleid´ bestaande uit een tweesporen aanpak; sociaal economisch en sociaal cultureel (8). Dit hield in dat Nederland deze allochtonen doodknuffelde met subsidiepotjes waarbij ze naar alle vrijheid konden verenigingen. Het doel van dit multicultureel beleid was dat men de vrijheid moest hebben om de eigen cultuur te beleven. Niet werd gekeken naar de inhoud van deze verenigingen, waardoor we achteraf hebben moeten slikken dat we allerlei nationalistische en fascistische clubjes hebben gesponsord. Zo konden onder andere Koerden en Turken allerlei organisaties oprichten zonder enig toezicht op de politieke, maar ook sociaal economische en culturele inhoud. Deze organisaties waren inhoudelijk gericht op alles behalve versmelting van de Nederlandse met de eigen cultuur. Onvrede in Nederland bleef groeien en de gebrekkige aandacht van het sociaal economische minderhedenbeleid werd in de jaren 90 opgepakt in het zogenoemde ‘integratiebeleid’. Geïnspireerd door stijging van laagopgeleiden in combinatie met de vraag naar hoger opgeleiden, werden minderheden overspoeld met allerlei projecten voor terugkeer op de arbeidsmarkt. De term ‘inburgering’ werd gelanceerd en de eigen verantwoordelijkheid van de individuele burger werd steeds belangrijker (8). Dit leek te werken, de verkleining van de achterstanden is inderdaad gerealiseerd, maar we verloren het zicht op een heel essentieel punt; de stijgende raciale spanningen bij de autochtone Nederlanders en de groeiende angst voor de ‘Ander’ (9)(10). Sinds de komst van gastarbeiders heeft de overheid zich enkel gericht op de nieuwkomers en heeft geen aandacht besteed aan de autochtone Nederlander die de snelle veranderingen niet meer kon volgen waardoor grote onvrede ontstond. De gevolgen? Het idee van de mislukte integratie, de ‘ander’ die de ‘ander’ bleef en de ‘ander’ die zich als de ‘ander’ bleef zien. Kortom, een scheiding van de samenleving in wij en zij. Dit racistisch gekleurde taboe werd misbruikt en populistisch gevoed door figuren als Paul Scheffer, Pim Fortuyn en Rita Verdonk, Ayaan Hirsi Ali, door de autochtone Nederlander het idee te geven dat zij het lef hadden om racistisch te zijn (11). Iets wat het kabinet afgelopen 50 jaar niet heeft durven zijn, althans niet openlijk. In de afgelopen tien jaar is in de politiek zeer lang gespeeld met deze populistisch racistische ideologie, waarvan Geert Wilders een product is geworden.

Koerden en Turken in Nederland

Een verkeerde definitie van integratie is de oorzaak dat veel jongeren met een buitenlandse achtergrond niet binden met de Nederlandse samenleving, aldus historicus Zihni Ozdil. Combinatie van anti-islam beleid, foutieve invulling van goed burgerschap en laksheid vanuit de jongeren zelf zouden de beelden die we afgelopen weken hebben gezien moeten verklaren (12).

Ik ben het eens met het punt dat we een te nauwe uitleg aan integratie geven, maar we moeten het belang en de invloed van culturele verenigingen op jongeren ook niet uit het oog verliezen. Dit kan ik het beste kort onderbouwen aan de hand van mijn onderzoek naar de radicalisering van Koerdische jongeren in Nederland. De bijdrage van de ‘moral panic’ (13) en de ‘media hype’ rondom de PKK in Nederland na 11 september heeft een enorm effect gehad op Koerdische jongeren. Het gevoel van criminalisering door het zogenaamde opgerolde trainingskamp in Liempde in 2004 heeft er voor gezorgd dat de jongeren hun vertrouwen verloren in de Nederlandse samenleving (14). Ze voelden zich onbegrepen en door een identiteitscrisis, veroorzaakt door leeftijd en criminalisering in de media, zochten veel jongeren houvast bij Koerdische verenigingen. De verenigingen hebben de vrijheid gehad om deze jongeren werkelijk te rekruteren voor de Koerdische strijd, maar kozen voor de herwinning van de binding met de samenleving. Het belang van het hebben van een binding met de heersende samenleving is door criminoloog Travis Hirsi aangemerkt als de meest van belang zijnde factor voor crimineel gedrag (15). Dit hebben de Koerdische verenigingen op een opmerkelijke wijze hersteld. Uit mijn onderzoeksresultaten bleek dat de Koerdische vereniging functioneert als ondersteuning bij het opvoeden, niet alleen door de sterke sociale controle binnen de gemeenschap, maar ook doordat deze verenigingen de jongeren een ideologisch houvast bieden die niet tegenstrijdig is met de Nederlandse samenleving noch radicaliserende werking heeft. Het de-radicaliserende effect van de Koerdische vereniging is het gevolg van overmatige romantisering van de PKK die uitgaat van de harde werkelijkheid van de guerrillastrijd, waardoor een drempel wordt gelegd voor de jongeren om zich aan te sluiten. Zo blijft de PKK strijd op een symbolisch niveau hangen. Daartegenover staat de groepsdruk binnen de vriendengroep die de jongeren aanspoort tot gedragingen die niet getolereerd wordt door de Koerdische vereniging, zoals het spuiten van graffiti en geweld tijdens demonstraties. Ondanks dat deze wisselwerking van invloeden lastig blijft, weegt de status die de Koerdische jongeren kunnen krijgen binnen de Koerdische vereniging uiteindelijk zwaarder en blijven de jongeren geïntegreerd.

Het verschil met Turkse jongeren is dat het aansluiten bij eigen groepsvereniging juist wel radicaliserend werkt, mede omdat voeding van nationalistische emoties wel realiseerbaar zijn. Het enige wat binnen de meeste Turkse verenigingen wordt geromantiseerd is het hebben van een Vader der Turken, Ataturk. Geen enkele Turk wil deze plaats innemen, net als dat niemand de plaats van de Koerdische leider Ocalan wil heroveren. Ook het belang van peer-gedrag is groot bij Turkse jongeren, waardoor deze jongeren onder groepsdruk kunnen overgaan tot crimineel handelen zoals we dat de afgelopen weken hebben kunnen zien (15). Dit geldt eveneens voor de Koerdische jongeren. Het verschil is echter dat het voor een Turkse jongere realiseerbaar wordt gemaakt dat ze te allen tijde en waar ze zich ook bevinden zich nuttig kunnen maken voor de Turkse strijd. Honderden Turkse jongens in Nederland worden jaarlijks opgeroepen voor hun dienstplicht in Turkije en veel jongeren zien het als een burgerlijk plicht om dit te voltooien. Wat dus voor de één een symbolisch betekenis heeft is voor de ander een te realiseren plicht. De fout die de Turkse verenigingen begaan is dus het voeden van die nationalisme ten koste van integratie, waardoor de jongeren die geboren en getogen Nederlanders zijn, zich blijven ´verturksen´. In de uitzending van de Halve Maan op Nederland 2 meende een Turkse Nederlander dat ongeveer 70% van de Turken een ultranationalistische ideologie aanhangt. Dit is de reden waarom de politieke ontwikkelingen in Turkije voelbaar zijn in Nederland en dit is een reden dat Turkse jongeren in Nederland paraat staan om geweld te gebruiken tegen Koerdische verenigingen. Dat dit ook geldt voor andere rechtste/ultranationalistische groeperingen heeft Omri eerder beschreven (16).

Kortom, de grootste oorzaak van de rellen in Nederland tussen de Koerden en de Turken is doorgeschoten nationalisme. Zolang Turkse verenigingen niet actief meewerken aan de integratie van Turks Nederlandse jongeren, blijft de ultranationalistische binding bestaan. Momenteel vraag ik me af of de Turkse gemeenschap zich beledigd zal voelen als het SCP beweert dat ze niet voldoende zijn geïntegreerd, omdat ze nog te Turks zijn. Een verandering moet zeker komen. Ik pleit voor een strenge inburgering van Turkse verenigingen.

reeds gepubliceerd op de website van MultiMediaMobsters d.d. 3 november 2011

http://www.multimediamobsters.nl/category/media/gastmobsters/guhers-breekijzer/

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s